VIII. Қазақ елінің дін, ел басшылары мен зиялы қауым өкілдерінің рухани тектілік, зайырлық, кісілік дәрежелері

Дін масһаб өкілдері мен білімді қауымының ата жолын секта, жұрттың қаржысын тонау деген пәтуамен соттап, қудалап Құдайдың жолын жойдық дегенмен, расында халықтың көңілін теріске бұрып, мешітке имамдардың пәтуасына байлап, құдайдай сенуге келтіргенмен ата жолында аз ғана топтың өз ісін жалғастыра берумен керісінше біздерге рухани тұрғыда жападан өтіп, шыңдалып сенім, иманымыздың жетіліуне де себеп болды. Осындай сандық тұрғыда деректерді алатын қасиетілерді дайындауда Африка елдеріне дейін қашықтықты меңгеру де болды.

Бірақ бұған ғылымдық тұрғыда зертеуге ата жолын дамытуға қаржылық, тұрмыстық жағдайларды былай қойғанда жалпы халықтың өз ата-бабасының аруағынан, әке-шешісінің, туысқандарның әруақтарынан өлердей қорқатын жағдайға жетіп, күнә дегенді намаз оқыса болды жоғалып кететін сенімге негізделіп, өз күнәсінің жарыққа шығаруға да жаппай қорқыныш болатын дәрежеге жеттік. Осындай жағдайда «Жаман айтпай жақсы жоқ» деген бабалар аманатымен жамандықты әшкерелеп, ақталуға шақырудың өзі мазаққа айналдыратын болды.

Осындан халақ арасына қорқынышты себеушілер муфтият діншілері бастамасымен, көріпкелдік, сәугейлік, құдайдан аян, уахи алу дегенің өзі шайтандыққа бағаланып кетті. Енді мұның себебі осындай іс басындағы ел билеушілердің өзі рухани ақыл ошақтарында күнәнің, жүктердің, қара жын қуаттарының әркетмен денсаулық байлықтарының ешқайсының да қалыпты емес екенін бізге дәлдеу де керек заманды ұзақ уақыт күткенбіз.

Кейбір оқырмандардан сауалдар келіп те жатыр. Соның бірі бұл әректтерден әрине ел билеушілердің жүректеріндегі қарсылық шайтандары оянуымен біздерді қудалап заңға жүгініп өктемдік жасамай ма, немесе олар мүлде мұндайды түсініп арланып амал қылады ма, деген сауалдар болды. Шынында қазіргі ел билеуші, діншілерден мұндайға бармайды деген де ақымақтық. Бірақ бұл бізге де өте пайдалы. Себебі осындай жауаптармен имансыздықтарын халық алдында ашып беріп, құдайдың да лағнетіне ұшырап және біздерге олардың ақпаратық жүйесіне, тағдырларына жасырған күнәлары мен ұрлықтарында ашуға жол ашылар еді.

Қайта осындай тәсілмен олардың шектен шығуларына да пайғамбарамыздың; «Алла тағала жаман адамдар арқылы өз дінін насихатап бектуге құдіретті» деген өсиетін де дәлдеуге себепші боламыз. Сонымен жуық ара болған мемлекет қаржысын жымқырды деген айыптаумен, ел аладындағы екі азаматтың өз ара ерегіснен пайда болған деген әңгіме де болды ақпартық жүйелерде. Олай болса Раббымыздың әділдігіне жүгініп көрсек;

Сейтқазы Бейсенғазыұлы Матаев. 1954.31.10: «Шырмауда тұр. Тобықтан шынжырланған. Куәгер. Жүйкеге тиетін қанға инемен дәрі егуде. Отқа басын тығып жүр. Оң қолы сынған. Баста зақым алған. Ақпаратта шыр айналып тұр. Дүйсенғазы бауыры шырылдап жүр. Қаннан келген ауруы бар. Боранды күні боз қыштайды да. Алқым өртеніп тұр. Бауыр, бүйрек сыздап тұр.

Жала жабылған. 7 атадан келе жатқан қарғыстан сынынан өтуде тұр. Белге жиналған уы бар. Оң босағасы іреп тұр. Азығы таусылып тұр. Хабар келеді, ақ қағаз жазылуда. Асқазанда ақыр бар. Осыдан 4-5 жыл бұрын ойнас жасаған. Қара бұлт қара жамылу қаупі бар. Арыстан баба қолдауын сұрасын. 5 атадан қолдау алсын. Тентектігі бар екен. Өзімшіл екен.

Білекте кір. Өтрік жалған куәгерлік айтқан. Тіленші болып жүрген күннен өтуде. Шаңырақ шайқалып тұр. Үй таусылып тұр. Алла қаласа 7 айда қайта қарайтын соты болады. Сонда бойдасын! Оң кеуде тұс ілігі бар. Артынан қосар (шайтан) еріп жүр. Жаын Алла десін. Шүкір сөзі таңбасы болсын. 2 жыл таңында жеңілдік алады. 9 айда түйін шешіледі. 14 айда алқым қысылар, қорқынышқа салмасын.

Фатиха, ықылас қорған болады. Тұла бойда діріл бар. Шоқ шайнап жүр екен. Тамыр шіріп тұр. Жаны жоғалу қаупі бар. Анасы зар илеп тұр. Кешірім сұрасын. Алла десе оңалады. Түйеден құлаған атасы болған екен. Нағашы жұрттында әуен бар екен. Іс әрекетердің бәрін ақ қағазға байлап қойған. Бірақ бәрі жалған. Мұнан тек қана аруағы құтқарар!» Сонымен Сейтқазы мырзаның сынағының негізі; «Егер бастарыңа қиындық, азаптар келсе онда оны ешкімнен көрмеңдер, екі қолы ісімнен деп біліңдер» деген аяттың үкімімен жаратушымыз.

Сондықтан әрбір пендені тағдырында ата-бабадан келе жатқан ақталмаған қарғыс болса, онда міндетті түрде осындай азап, қиындықтан немесе аурулармен тағдырын тазартуға сынақтан өтуге тиісті болады. Бірақ бұл істерді қазіргі сенат төрағасы мен арадағы ерегістен, әдейі ұйымдастырылған деген сөзі болды Сейтқазының. Ал Нұрлан мырза бұл саясаттың әрекеті деп ақталды. Олай боласа енді Раббымыздың әділдігіне жүгінейік; «Араларында жылы қатынастар болған. Бөліске түскенде теңделгендері бар. Құйтырқы саясат құрбандары, күдік, күмән басым екеуінде де. Арада үшінші бар. Өтірік жалғандық жала көп арада. Екеуінің тағдырлары тоғыспай тұр

Оқырмандардың ел басшылары мен ел басының да рухани өмір тағдырларын тексеруге бола ма?-деген сауалдары да бар. Әрине болады. Жалпы қазақ қоғамының іс басындағылар мал табарлық және жол табарлар болып екіге бөленеді. Қазіргі біздің рухани жағдайларын талқылап жатқандарымыз жол табарлық қасиетпен байланысты амал қылушылар. Шындығында толы жолын таба алған әлі біреуіде кезедспеді. Тағдырында жамандықтар мен қара түнек күштерінің басымдылығы, ауру ошақтары болса онда жын мен шацйтандығы басым болып мұнадай пенделерде жүректернің толық таза болуы құдайлық аянмен тұрақы жалғанып тұруы да мүмкін емес.

Ал енді дүниенің ғана ісмен айналысатындарың ел басшыларының басым бөлігі құдайға сенімі жоқ, барында амалы жоқ сондықтан олардың рухани жағдайлары да қазаргі таңда өте қауіпті кезеңде азаппен, жоғалу алдында тұрғандары да хақ. Сондықтан оларға өздерінің де рухани жағдайымен мүмкін үлгі болар деген оймен жол табарлық топтарды тереңірек талқылап барып, олардың да кезегі келетіні де сөзсіз.

Қазақ елінде тура жолдамыз масһабтан жоғары тұрған тарихтамыз деген топтың ішінен өзін қожа әулетінен болғандықтан пайғамбарымыздың әулетінен жатамыз деген пендененің рухани сәйкестігін Раббымыздан сұрасақ;

Мұхаммеджан Билялов 5.12 1969 жыл: «Ақ телпектің сынынан әупірімен қалған. Өмірдің қиындығынан өткен. Жоқшылықтың тауқыметін тартқан. Дұшпанға таба болған. Ұры –қарымен ісі болған. Желкесінде қырсығы бар. Мен білемге басқан уақыты болған. Тозақтан белгі алған. Құласаң нар түйеден құла дегенді ұстанады. Саңыраулыққа түсу қаупі бар, болған. Сүйекте қарғыс тұр. Шендіден бата алған. Сирек кездесетін қасиеті бар. Шоқ жұлдызды.

Ағайын туыспен арасы араз. Сиыр сипағанды білмейдіні ұстанады. Өмірге құштар. Өне бойда тіл көз бар. Қарақұста тұр. Ішекте қаралық тұр. Тоқ ішек байланған. Асқа әуесі онша емес. Инемен құдық қазғандай білімге құмары бар. Жамбас сүйекте жабысқан қаралығы бар. Сүйек сынған жамбаста. Темір тұлпар тізгінінде Алла деген пенде. Түркістанда ата бабасы жерленген. Ертеде 7-атасы ишандық ұстанған. Хазіреті Құрбанәлімен туыстық қарым-қатынасы бар. Жүйкесі кейде сыр береді. Үнсіздікте бір сыр дейді екен. Сай сүйегі сырқырағанда өмірден безеді екен. Тең теңімен тезек қабымен дегенді жақсы көреді.

Ант ұрған сыны болған жастық шағында. Қуғын сүргінде ата бабасы қаза тапқан. Алқанында сырқау бар. Жыннан қорықпайды. Тасыр-тұсырды ұнатпайды. Сыпайлықты жаны ұнатады. Туған жылы сынмен дүниеге келген. Ана құрсағында жатқанда Алладан қоңшылық алған. Ата-ананың қадірін білген мәрттік мінезі бар. Жидебей ата қолдауы бар. Саз сырнайдың әуенін жақсы көреді. Домбырада жақсы ойнаған. Күйші ата жұртында анасы болған. Қасым Жомарт Тоқаевпен табақтас болған. Нұр шашқан көзінде. Жақсылыққа суынған. Оңтүстікте шабандоздықпен әуесі болған. Достықты ізгі тұтады. Иілгіш.

Емдік шаралары; Атты жайдақ мінуі керек кем дегенде алты ай бойы. Торсыққа қымыз құйып сары май салып, аш қарынға ішу керек. 3-4 ай бойы. Тірсегіне Маралдының суымен шайынып батпағын таңу керек 7-күн бойы. Ақ қамшыдан ем алуы керек. Зікірмен өрсін айналдыру керек. Садақа беруі керек. Қара мал құрбан шалуы керек. 3-тің қарызын өтеуі керек. Арқау аста. Ясинмен 7-күн алқанан жылу алуы керек. Бастың тамырларына суық тиген сары сорпа ішуі керек. Түйенің қарнына ыстықтай отыруы керек. Белде үзім бар. Қамшымен үзу керек. Тілде мүкістікті жөндеу керек. Марал ишаннан бата алуы керек. Аянға жалғануы керек.»

Егер бұл азаматтың ата жолындағы біздердің тәрбилеп жатқан шәкіртеріміздің жағдайымен салыстарғанда мүлде төмен болғанымен, ал масһабтық дінші бауырлардан әлде қайда рухани көзі ашық, аз болса да құдайшылдығы бары байқалады да. Бірақ тәндік тазарудан, тағдырлық ақталудан толық өтпей, қал білімінімен, жанның халын меңгермей, өлім сатыларынан өтіп, өткен заман шындығына жалғанбай, тарихатқа жалғандым, тарихатта жүрмін деген де жалғандық.

Себебі тарихтың мирас кітабына, шежіреден аянға жалғана алмаған. Жетелік түйсіктік қуаты толық емес. Жеті пайғамбарлық жарық қасиетіне Ақ арыстық негізге жалғанбаған, іште қара түнек ошақтары бар. Табаны да тазарып ақталмаған. Және тарихаттың белесі төрт көздің түгелдігі, жер ана рұқына жалғануы да жоқ. Дін-саулық-серт-сауаптылықтың дәрежесімен айқындалмақ. Тән саулығынсыз рұқтық жүктерді меңгеру мүмкін емес. Ал рухани тұрғыдағы ата-баба әруағынан жүктерді меңгермей аманатымыз, сертіміз, уәдеміздің орындалуы де шала болмақ. Демек құдайдың қалауына шығарытын сауаптылық ісімізде өз дәреженде болуы мүмкін емес.

Олай болса тарихаттың пірі деген дәрежеге ие болған басшыларның рухани жағдайын сұрап көрсек;

Қазіреті Құрбанәлі Ахмед Ишан; 04.04. 1955 жыл « Жетелік, тұрғыдағы ойы дамыған. Жүйке жүйесі тұрақты. Өмірдің сынына көнген. Көпшіл. Көркем мінезді. Бас терісінде ақауы бар. Жұлдызы жанған. Дау дамайға ене білген. Жүрісі жеңіл. Дүлділдермен табақтас болған. Маңдай көзі ашылған. Құр алақан емес.

Өмірден өз еншісін алған. Тізеде ақау суықтық бар. Зор мінезі бар тыққан. Қиқаңқы мінезі де бар. Зергерлік ұсталық өнер нағашы атадан дарыған. Жүрегі сыр береді. Жүрегі жаралы. Сезімі өлген. Ми қабыршағында ахау бар, кепкен. Тырысқақ ауруымен ауырған кезінде.Тамақта қыспағы бар. Алқымында ақау бар. Демікпесі бар. Зор көзді аруақтың ризалығын алған. Ағаш ұсталық өнері бар. Тура шындықты сөйлейді.

1991 -жылы жол апаты жаз айында болған. Періште шетінеген. Қаралы аза тұтқан күн болған, ұрпақтан. Алладан сын келген. 4 әйелі бар. 3-шінің көзі көк. 2-ші қара торы. Орта бойлы томпақ бетті қисық көз. 1-шісі ақ сары мінезі шатыр сабырсыз. 8 ұрпағы бар. 1-шіден 2 бала еріп келген. 3 еуі қыз бала. 1-ші әйелінде «онкалогиялық» ісік бар жатырында. 1 баласы темір тұлпардан жол апатқа ұшыраған. Денсаулықтан сын болған. Сиыр қожалығымен айналысады. 87 жылы қарумен байланысты айқай шу қара күзде қара тобырмен сыны болған.

89 жылы өзіне жол апатынан сыны болған, төсекке таңылған естүссіз жатқан. Тамақтан қыспағы бар. Жас кезінде демікпесі болған. Жүрек шаншиды. Құранға көп көңіл бөледі. Омар нағашы жұрт атасының қолдауы бар. Қарындасы аспа ауруымен ауырған. Бауыры, туысы бар төсекке таңылған аруақтың қыспағымен жатыр. Құран дәметкен Болат деген әруағы қиналып жатыр арғы жақта. Құран бағыштау керек.

Балаларында жеке кәсібі бар. Алдында бір кәсіппен келісім шарты бар екен, бірақ оңдылық жоқ. 2001 жылы бауырдан айрылған. 4 жыл көлемінде 2 бірдей кісі қайтыс болған, қайын жұртында. 35 жастан кейін білімге бет бұрған. Білім ошағында білімі онша болмаған. Жоғары оқу орынынан кезінде мән жаймен шығып кеткен. Кәсіпқой спортшы болған. Зіл темір көтерумен айналысқан.Бір қолында кемістігі бар. Жас кезінде аттың жібіне оралып қолына зақым алған. Кішкентай кезінде шанамен 7-8 жасында жын соққан. Көп ит асырай ма аңшылыққа құмар. Жас кезінде істі болған, уақытша темір торда отырып шыққан. Әбдірәсіл, Әбдірахман достары болған құран дәметеді екен.

Емделу шаралары; Кеудеде суықты тарату керек. Ыстық моншада жылы су құйынып 1-суық су құйыну арқылы шынығу керек. 3-күн. Құраннан белгі алған дұрыс. Асқазанда бар, оған әрдайым көк шай ішкен дұрыс. Қатқан, кептірілген нан жеген дұрыс. Қамырды аз жеген дұрыс. Мия тамырда сүт бар, соны алып ішкен дұрыс. Арыстан баба суынан 4-күн таңда құйыну (ғұсыл) керек. Тезекке (сиырдың) ыстықтай аяғын батыру керек.

Жаз айында құдыққа түсіп шомылып 7-рет ясинмен аятул күрсіні айтса бой тазалығы қатайып қарғысы шешіледі, аруақтың назарына ілгеді. Арасан Қорсан бұлағынан тазалану керек. Маралдының батпағына ыстықтай жату керек 5-минуттай және суына шомылу керек. Желкеден сірнені алу керек. Түймедақ шайын үнемі ішсін. Ордадан дүре алу керек 80 рет. Қылыш 70 рет. Алқаннан жылу алу керек. Рағыт сүресімен аластау керек. Оң жақ көзде ахау бар, жылу алу керек.»

Сонымен Құрбанәлі ағайынымыздың рухани жағдайы муфтият, масһаб имамдары мен ғалымдарынан әлде қайда көш ілгірі және төрт көзін түгелдей алған, маңдай көзі ашылған масһабтың шариғаттың дін ісін толық меңгерген болып саналады. Бірақ тарихатқа пір болмақ түгіл өзі де жетелік тұрғыдағы ақылдың жүйесін ата бабалар жадына-тарихына жалғанауды толық меңгере алмағаны айқын. Әрине тәкпарлықтан ада болса, ата жолында ізденуге шықса, аруақтар батасымен қазақ дәстүрінің үлгісін көрсете алатын әулиеліке жете алатыны да сөзсіз.

Бірақ біздерге бір тұтатас құдайшылдар қауымын құруға құдай патшалығының істерін меңгеруге тұруға ордамызға келіп қамшыдан, тазарудан өтуге әрине бүгінгі таңдағы «құдайлық» жағдайы жібермейтін де шығар. Енді тарихатымыздың жағдайы белгілі болған шығар көзі қарақты оқырмандарға ал өздерін Алланың ең жақын құлдары тура жолдамыз, құдайдың қалаулысымыз деген масһабтық ғалым, ғұламалардың иман айнасын әрі қарай бақылап көрейік… (жалғасы бар. Қараша айы 2016 жыл.)

Пікір қалдыру

Сіздің e-mail адресіңіз жарияланбайды. Міндетті өрістер * белгіленген.